کشاورزی محور اصلی تامین امنیت غذائی است و کردستان با داشتن که ۲۱۷ هزار و ۳۸ هکتار زمین زراعی و میانگین بارش ۵۵۰ میلیمتر می تواند یکی از کانونهای اساسی تولید محصولات مورد نیاز کشور باشد.
درست است که در حال حاضر رتبه اول توت فرنگی، دوم گندم، هفتم سیب زمینی، هفتم نخود، سیزده گوشت قرمز، نهم گوشت مرغ و چهر عسل ایران را دارد اما تحلیل های کارشناسی، مشاهدات میدانی و انتقادات فعالان این حوزه نشان میدهد که این استان توانائی تولید چند برابر این را دارد.
محرومیت از منابع آبی، دانش و تکنولوژی مدرن و تشکلهای مردن نهاد قدرتمند مهمترین موانع توسعه کشاورزی کردستان است که اگر تا چند سال آینده تحولات لازم در این حوزه رخ ندهد گرایش نسل جوان از بین رفته و کشور با چالشهای کمرشکن اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی خواهد شد.
دهگلان که سالها قطب تولید غلات، حبوبات، علوفه و گوشت قرمز بوده این سالها به علل مختلف دارد جایگاه خود را از دست میدهد زیرا با بحرانهای ناشی از خشکسالی، کشت سنتی و کاهش قدرت باروری خاک روبروست بنابراین نیاز به تغییر رویکردها و تسریع اقدامات مدیریتی دارد.
انتظار از مدیریت ارشد فعلی کشاورزی کردستان بیش از گذشتگان است زیرا سالها در رده های مختلف استانی و کشوری این حوزه قرار داشته و اشراف اطلاعاتی بر منابع انسانی، نیازهای توسعه و موانع پیشرفت دارد.
یکی از توقعات منطقی مردم از سعدی نقشبندی انتخاب مدیران توسعه گرا برای قطبهای کشاورزی استان است تا این حوزه وارد مدار شکوفایی شده و حوزه های اجتماعی و فرهنگی را هم تحت تاثیر خود قرار دهد.
دهگلان برای افزایش نقش در تامین امنیت غذایی و ارتقاء شاخصهای توسعه یافتگی نیاز به مدیریت مجرب، برنامه ریزی دقیق و اجرای سریع دارد که اخیرا یکی از نیروهای کارشناسی سازمان جهاد کشاورزی به عنوان مدیر این نهاد در دهگلان منصوب شد.
این تغییر سبب شد تا خبرنگار «ده نگانا» گفتگوئی با مدیر جهادکشاورزی دهگلان انجام دهد تا از رویکردها و برنامه ریزی های نوین این سازمان آگاه شده و آن را در اختیار افکار عمومی قرار دهد اما قضاوت را به گذشت زمان وامی گذاریم.
مسعود حیدریان تغییر در تمام رویکردها را ضرورت موفقیت در مدیریت کشاورزی دانست و گفت: تغییرات اقلیمی، ذائقه غذایی، روش تولید و نقش غذا در روابط بین الملل نیاز به تحولات گسترده در بنیانهای کارشناسی و مدیریتی و همراهی ایران با این روند نوین جهانی را افزایش داده است تا بتواند علاوه بر استفاده از ظرفیتهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی از ظرفیت دیپلماتیک آن در تنظیم روابط با کشورهای دیگر و عبور از جنگها و بحرانهای اقتصادی استفاده کند که این امر نیازمند تدوین بسته های قانونی خاص و مشارکت بخش خصوصی در قالب های گوناگون است.
وی افزود: افزلایش مشارکت سازمان یافته جوامع بهره بردار و سرمایه های بخش خصوصی در تولید، نگهداری و فرآوری، کاهش سطح اشغال و مدیریت مصرف آب از رویکردهای اصلی مدیریت فعلی جهادکشاورزی دهگلان است که ریشه در تغییرات بنیادی دولت و مدیریت جهادکشاورزی استان دارد و در حال تدوین راهکارهای اجرائی آن هستم.
حیدریان تصریح کرد: در حالی سطح اشغال و میزان مصرف آب در این شهرستان بسیار بالاست اما راندمان بسیار پائینی دارد به طوری که برخی از حوزه های تولید را از حالت انتفاع خارج شده و دیگر کسی سراغ فعالیت در آنها نمی رود که علت اصلی آن ناآشنائی کشاورزان با روشهای نوین تولید و حراست از آب و خاک است و ما باید ضمن شناسایی سریع عوامل راهکارهای پایان دادن به این وضعیت را اجرا کنیم و این مقدور نیست مگر با همراه کردن جوامع بهره بردار و سرمایه گذاران بخش خصوصی.
این مقام مسئول یادآور شد: برخی از منتقدین بر این باورند که باید سهم کشت آبی استان را افزایش داد تا بتوان از تمام ظرفیتهای کشاورزی استفاده کرد اما بر معتقدم که این باور در اصل درست است اما صرف افزایش حقابه نمیتواند تغییرات عمده در شاخصها ایجاد کند بلکه تغییر روشهای کشت و آبیاری می تواند ما را به هدف برساند چون روشهای موجود در برخی موارد کارائی معکوس دارد و موجب آسیبهای زیست محیطی و انسانی می شود.
حیدریان افزود: شهرستان دهگلان دارای ۱۶۰ هزار و ۷۵۰ هکتار زمین زراعی، ۴۸ هزار و ۴۵ هکتار مرتع و ۸۵۶ هکتار جنگل، ۲ هزار و ۷۶۸ بهره بردار دامداری سنتی، صنعتی و زنبور عسل، ۶ بهره بردار شیلات، ۱ هزار و ۷۰۲ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق، ۲۵۵ چشمه و بارش ۳۷۴ میلیمتری است اما مقایسه میزان راندمان تولید ناخالص ۶۱۱ هزار و ۸۵۰ تن و درآمد ناخالص ۱۱ هزار و ۳۲۱ میلیارد تومانی کشاورزان هیچ تناسبی با این منابع ندارد.
وی خاطر نشان کرد: سال گذشته کل تولید گوشت قرمز شهرستان ۲۴ هزار و ۷۵۶ تن، گوشت مرغ و ماکیان ۷ هزار و ۴۸۵ تن، شیر خام ۱۵ هزار و ۵۷۶ تن و جمعیت دامی ۸۸ هزار ۳۳۳ راس سنگین و سبک بوده که اگر آن را با پتانسیل موجود مقایسه کنیم در این حوزه هم با هدررفت منابع روبرو هستیم.
وی روش مصرف آب در شهرستان را دارای اشکالات اساسی دانست و گفت: دهگلان با وصف اینکه در نیمه کم بارش استان قرار گرفته و میزان آن بسیار کمتر از میانگین استانی است اما میزان برداشت آب آن در سطح بالائی قرار گرفته و افت آبهای زیرزمینی و بین سطحی به حدی رسیده که عمق چاه ها دارد از ۱۰۰ متر بالاتر میرود و نشانه های اولیه از فرونشست و آب شور در حال نمایان شدن است.
حیدریان ادامه داد: این پدیده ها تنها با انتقال آب از غرب به شرق استان، پر کردن چاه های غیر مجاز، تغییر گونه های و … حل نمی شود بلکه باید با استفاده از ترویج روشهای نوین کشت، کاهش سطح اشغال و آبیاری های مدرن با این موضوع مقابله کنیم.
وی اذعان کرد: یکی دیگر از نیازهای تحول کشاورزی دهگلان افزایش مشارکت سازمان یافته بهره برداران در مدیریت تولید، آب، خاک و منابع طبیعی و جذب سرمایه های بخش خصوصی در فرآوری، نگهداری و بازاریابی محصولات است که در قالب رفع موانع تعاونی های روستایی، تقویت تعاونی های محلی، احیاء تعاونی های راکد و تجمیع تعاونی های همسو برای تشکیل واحدهای بزرگ با سرمایه های هنگفت محقق می شود.
وی در پایان اعلام کرد: رویکرد وزارتخانه و مدیریت کشاورزی استان ورود به میدان نوین توسعه کشاورزی است و این بهترین فرصت برای شهرستانهاست تا با برنامه ریزی دقیق و اجرای سریع تمام موانع موجود را از سر راه بردارند و ما در حال ورود به مرحله شناسایی موانع و راهکارها هستیم که تا آینده نزدیک به پایان خواهد رسید و این ایستگاه پایانی مشکلات کشاورزی دهگلان خواهد بود.
