مەبەستمان نییە پێناسەی زمانی دایک بکەین بەڵکو دەمانەوێ هۆکار و مێژووی ڕۆژی زمانی دایک و زمان وەک هێزی مانەوەی نەتەوەکان باس بکەین. مێژووی زمانی دایک دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی (۱۹۵۲).
پاش سەربەخۆیی هیندستان لەساڵی (۱۹۴۶) دواتر پاکستان لە هیندستان جیادەبێتەوە، ئەو کات بەنگلادیش بەشێک بوو لەپاکستان و زمانی ئۆردوو زمانی فەرمی هەردوو بەشی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای پاکستان بوو. بەنگالییەکان ناچارکرابوون بەزمانی ئۆردو قسەبکەن. ساڵی (۱۹۵۲) ژمارەیەک قوتابی زانکۆی (داکا) دژی سیاسەتی یەک زمانی خۆپیشاندانیان کرد (۱۱) قوتابی یان خوێندکار یان فێرخواز یان فەقێ! بەدەستی هێزەکانی پاکستان کوژران. لەساڵی ۱۹۵۶ دەوڵەت دانی بەزمانی بەنگالیدا نا و دواتر ڕێکخراوی یۆنسکۆی سەر بە نەتەوە یەکگرتوەکان لەساڵی (۱۹۹۹) بڕیاریدا ڕۆژی (۲۱)ی شوباتی هەموساڵێکی کرد بە ڕۆژی زمانی دایک. ئەو ڕۆژە بۆ وەبیرهێنانەوەیەک بۆ قوتابیانی بەنگلادیش بە (ڕۆژی زمـــــان) دیاری کرا.
مانەوەی هەر نەتەوەیەک زمانە، هەر نەتەوەیەک زمانی لەدەسدا جوگرافیاو کەلتورو فەرهەنگ و کەلەپوریش لەدەست دەدات. دەوڵەت نەتەوەش لەسەر هەبوونی زمانێک کە خەڵکەکەی دەتوانن قسەی پێبکەن و بیری پێبکەنەوە دروست دەبێت، دەتوانین دوو نمونە بێنینەوە لەسەر زمان و مانەوەی نەتەوە:
۱-نەتەوەی کورد سەرەڕای ئەو هەموو داگیرکاری و ستەمکارییەی داگیرکەران، کە هەوڵی تواندنەوەیان داوە بەڵام خۆڕاگر بووەو کە لەناونەچووە یەکێک لە هۆکارەکان زمانی شیرینی کوردی بووە.
۲-میسرو بەشێک لەدانیشتوانی فەلەستینی ئێستا بەڕەچەڵەک عەرەب نەبوون و(قیبتی) بوون، بەڵام لەبەر ئەوەی زمانەکەیان لەدەست داوە ئێستا وەک بەشێک لەعەرەبیان لێهاتووە. کەواتە زمان کەرامەتی نەتەوەیە چونکەنەتەوە زمانی دایکی سڕایەوە بونی نەتەوەییی نامێنێت!
پێویستە ئەوەش بڵێین زمانی کوردی بە بەراورد لەتەک (۱۰۰) ساڵ پێش ئێستا زۆر گەشەی کردوەو دەوڵەمەند بووە بەوشەی نوێ، بەڵام نەبوەتە زمانێکی مۆدێرن چونکە زمانێک ستاندار نەکرێت نابێتە زمانێکی مۆدێرن. ئەم ناستاندارییەی زمانی کوردی چەندە پەیوەندی بەداگیرکەرانەوە هەیە هێندەو زیاتریش پەیوەندی بە کورد خۆیەوە هەیە، چونکە لەهیچ شتێکی ناوخۆدا یەک قبوڵ ناکەین. ئەمەش پەیوەندی بەبیرکردنەوەی سیاسی کورت مەوداوە هەیە و بگرە لەناو کایەی سیاسیدا هیچ گرنگی بەم مەسەلەیە نادەن.
بۆیە لە ڕۆژی زمانی دایکدا داوا لەهیچ سیاسیەک ناکەم کە کار بکات بۆ بەستاندارد کردنی زمانی کوردی، چونکە دۆخی سیاسی ناوخۆ ئەوەندە نا تەندروستە توانای ئەو جوڵانەی نیە و تەنها لەڕۆژی زمانی دایکدا دەڵێم سوپاس بۆ ئەو مامۆستایانەی فێری خوێندن و نوسینی کوردییان کردم و شانازیش دەکەم کە کوردم و بەزمانی شیرینی کوردی قسە دەکەم و تا ئەم زمانەش بمێنێ کورد هەردەمێنێ.
فارس نەورۆڵی
