کردستان صدرنشین گرانی ایران

به گزارش  پایگاه خبری “ده نگانا” کردستان، مرکز آمار ایران ماهانه وضعیت استان های کشور را در شاخص های تورم منتشر می کند و استان کردستان همچون ماه های چند سال گذشته در صدر این جدول قرار دارد.

تمام شاخص های آماری مرکز آمار ایران نشان می دهد که وضعیت کردستان در حوزه های مختلف اشتغال، بیکاری، مشارکت اقتصادی و به ویژه معیشت مطلوب نیست و مردم کردستان بیش از پیش زیر فشارهای اقتصادی قرار گرفته اند. در واقع باید گفت زندگی در کردستان گران‌ تر از دیگر جاهاست.

بر اساس گزارش شاخص قیمت مصرف‌ کننده خرداد ۱۴۰۵، روند تورم نشان می‌دهد که اگرچه سرعت افزایش قیمت‌ ها نسبت به اردیبهشت کاهش یافته، اما سطح عمومی تورم همچنان رو به افزایش است.

در خرداد ۱۴۰۵، تورم ماهانه به ۵.۹ درصد رسید که نسبت به ۸.۸ درصد در اردیبهشت، ۲.۹ واحد درصد کاهش داشته است. این موضوع نشان می ‌دهد که آهنگ رشد قیمت‌ ها نسبت به ماه قبل کمتر شده، هرچند همچنان در سطح بالایی قرار دارد. در مقابل، تورم نقطه‌ به‌ نقطه از ۸۳.۹ درصد در اردیبهشت به ۸۸.۶ درصد در خرداد افزایش یافته و ۴.۷ واحد درصد بیشتر شده است. همچنین نرخ تورم سالانه نیز از ۵۷.۷ درصد به ۶۲ درصد رسیده و ۴.۳ واحد درصد افزایش را تجربه کرده است.

تورم های نقطه به نقطه، بیکاری و اقتصاد نامطلوب کردستان، نشان می دهد که دولت در کردستان نتوانسته کارنامه موفقی داشته باشد چرا که کمر مردم زیر بار گرانی ها و درآمد پایینی که دارند شکسته شده است. آمارهای منتشر شده در مرکز آمار ایران، نشان دهنده وضعیتی اسفبار در کردستان است. کردستان با شاخص فلاکت بالایی بیشتر از خیلی از دیگر استان های کشور، نرخ بالای بیکاری، داشتن درآمد نصف میانگین کشوری، رشد تورم، کاهش درآمد مردم، رشد آسیب های اجتماعی و … تنها بخشی از معضلات این استان است.

تورم همچنان مهم‌ترین چالش اقتصادی کشور به ویژه استان کردستان است و هر روز بر فشار آن بر زندگی مردم افزوده میشود. هزینه خرید یک سبد ثابت کالا و خدمات، ماه به ماه افزایش می‌ یابد و قدرت خرید خانوارها به شدت کاهش یافته است. این روند، فشار معیشتی بر طبقات کم‌ درآمد را تشدید کرده و نابرابری اقتصادی را بیش از پیش گسترش میدهد. تورم سالانه خرداد ۱۴۰۵ نشان می ‌دهد که فشار قیمت‌ ها در برخی استان‌ ها بسیار شدیدتر از میانگین کشور بوده و کردستان با نرخ ۷۵.۱ درصد در صدر جدول قرار گرفته است و آذربایجان غربی و ایلام هم در خرداد بالاترین تورم ماهانه را داشتند.

تورم سالانه خرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که فشار قیمت‌ها در برخی استان‌ها بسیار شدیدتر از میانگین کشور بوده است. در حالی که تورم سالانه کل کشور ۶۲ درصد اعلام شده، کردستان با نرخ ۷۵.۱ درصد در صدر جدول قرار گرفته است. پس از آن، ایلام با ۷۴.۹ درصد و لرستان با ۷۳.۹ درصد قرار دارند. این سه استان عملاً کانون تورم سالانه خرداد بوده‌اند و همگی بیش از ۱۱ واحد درصد بالاتر از میانگین کشور ایستاده‌اند.

در نقطه مقابل، تهران با تورم سالانه ۵۲ درصد پایین‌ترین نرخ کشور را دارد. پس از تهران، اصفهان با ۵۹.۶ درصد، گیلان با ۵۹.۷ درصد، قم با ۵۹.۸ درصد و البرز با ۶۰.۳ درصد قرار گرفته‌اند. بنابراین، شکاف تهران و کردستان فقط یک اختلاف آماری نیست؛ نشانه‌ای از آن است که تورم در مناطق مختلف کشور با شدت کاملاً متفاوتی تجربه می‌شود.

وقتی مرکز آمار اعلام می‌کند تورم سالانه کشور ۶۲ درصد است، منظورش میانگین رشد قیمت‌ها در کل اقتصاد است. اما هیچ خانواری دقیقا همان سبد متوسط کشور را مصرف نمی‌کند. خانوار تهرانی، بخشی بزرگ‌تر از درآمدش را صرف اجاره، آموزش، حمل‌ونقل و خدمات می‌کند؛ در حالی که خانوار‌های بسیاری در استان‌های کم‌برخوردارتر سهم بیشتری از هزینه خود را به خوراک اختصاص می‌دهند.

قیمت نان هم در کردستان تا ۱۰۰ درصد افزایش یافت. براساس تصمیمی ناگهانی که سبب شده سفره مردم را کوچک‌ تر شود نانی که همیشه ساده‌ترین و در دسترس‌ترین ماده خوارکی سفره‌های بی رونق این مردم بود، حالا با قیمتی تازه و سنگین‌تر پیش‌روی آنان قرار گرفته است چرا که نان، اصلی‌ترین کالای مصرفی روزانه این مردم محسوب می شود.

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، بیکاری در کردستان در میان استان های بالای جدول کشور قرار گرفته است. در خصوص شاخص نرخ تورم نیز همین وضعیت بر کردستان حاکم است و در نرخ تورم ماهیانه، سالیانه، نقطه به نقطه و حتی شاخص کل هم، کردستان نسبت به میانگین کشوری و در مقایسه با دیگر استان های کشور همیشه روند افزایشی داشته است.

با نگاهی گذرا به وضعیت «شاخص فلاکت» در استان‌های مختلف کشور در سال های گذشته، مشاهده می‌شود که رقم «شاخص فلاکت» در استان کردستان هرساله رشد پیدا کرده است.

کردستان ماه‌هاست در صدر جدول تورم کشور ایستاده؛ اما نه به‌عنوان موفقیت، بلکه به‌عنوان یک هشدار جدی اقتصادی و اجتماعی. استانی که باید برای جبران عقب‌ماندگی‌ها حمایت ویژه بگیرد، امروز به واسطه بی‌عملی و ناکارآمدی مسئولان اقتصادی استان، درگیر چرخه‌ای از گرانی و کاهش قدرت خرید شده که هر ماه شدیدتر از ماه قبل خود را نشان می‌دهد.

بر اساس داده‌های رسمی مرکز آمار، روند تورمی در این استان نه‌تنها کنترل نشده بلکه در برخی شاخص‌ها شتاب بیشتری نسبت به میانگین کشوری گرفته است. این وضعیت باعث شده فاصله معیشتی مردم کردستان با سایر استان‌ها بیشتر و محسوس‌تر شود.

بر اساس گزارش‌های رسمی مرکز آمار ایران، تورم سالانه و نقطه‌به‌نقطه در کردستان طی ماه‌های اخیر همواره بالاتر از میانگین کشور ثبت شده و در برخی مقاطع به اختلافی بیش از ۲۰ درصد رسیده است؛ اختلافی که به‌معنای فشار مستقیم بر سفره مردم است.

بررسی آمارهای رسمی حاکی از آن است که نرخ تورم و نرخ بیکاری در استان کردستان که دو شاخص مضر برای رفاه اقتصادی محسوب می‌شوند، از میانگین کشوری فراتر رفته است. نرخ فقر در برخی استان‌های ایران به شرایط نگران‌ کننده‌ای رسیده است. فقر خشن به حدی رسیده که بر اساس گزارش وزارت راه و شهرسازی، دهک اول درآمدی برای خانه‌دار شدن به  ده ها سال زمان نیاز دارد.

در حال حاضر دو سوم جمعیت کشور در استان‌هایی زندگی می‌کنند که درآمد سرانه‌شان نصف درآمد سرانه تهران است و ۴۰ درصد جمعیت کشور ساکن استان‌هایی هستند که نرخ بیکاری پایدار و بلند مدت بالاتر از ۱۵ درصد در یک دهه و بیشتر داشته‌اند. این وضعیت در کردستان، کرمانشاه، لرستان، خوزستان و سیستان و بلوچستان به بیشتر از دو دهه می‌رسد.

شاخص فلاکت به عنوان یکی از معیارهای رفاه اقتصادی شناخته می شود و افزایش آن در کشور به معنای بدتر شدن رفاه اقتصادی و اجتماعی مردم شده و می شود. از این رو، بدتر شدن شاخص فلاکت علاوه بر تأثیرات اقتصادی می تواند پیامدهای فرهنگی و اجتماعی و سیاسی بسیاری را به همراه داشته باشد، لذا شناسایی و ارزیابی عوامل کلان بر این شاخص باید مد نظر برنامه ریزان و سیاست گذاران قرار گیرد و جهت کاهش آن و توجه به رفاه و معیشت مردم باید بسیار سریع و جدی ورود و راهکارهای نتیجه بخش و ثمربخش انجام داد. وعده عملی کردن مهار فقر و کاهش فلاکت می‌تواند هسته بنیادین یک ایده ملی برای عبور از وضعیت و بحران های کنونی باشد و اگر دیر بجنبید دیر می شود.

یحیی صمدی-روزنامه‌نگار و فعال فرهنگی اجتماعی