
در آیین اختتامیه چهارمین جشنواره تئاتر منطقهای خیابانی «زاب پیرانشهر دکتر قطب الدین صادقی در بخشی از سخنانشان اظهار داشت: “شهری که فرهنگ و هنر در آن نباشد، روستاست” و در ادامه، برگزاری جشنوارهها و رویدادهای هنری را نشانهای از وجود فرهنگ و هنر در یک شهر میدانند.
با احترام به جایگاه هنری و فرهنگی ایشان، چند پرسش دارم:
آیا روستاها خاستگاه فرهنگ و هنر نیستند؟ آیا باید روستا را در نقطه مقابل فرهنگ، هنر و مدنیت قرار داد؟ مگر نه اینکه بسیاری از اصیلترین ریشههای فرهنگی، هنری، ادبی، موسیقایی و حتی جنبشهای اجتماعی و سیاسی، در بطن روستاها شکل گرفتهاند؟
به ویژه در کردستان، روستاها همواره از مهمترین خاستگاههای فرهنگ، هویت، آیینها، موسیقی، ادبیات شفاهی و حافظه تاریخی بودهاند. فرهنگ را نمیتوان به جغرافیای شهرها محدود کرد و مدنیت را با ساختمانهای بلند، خیابانهای عریض و مظاهر زندگی شهری سنجید. گاهی در یک روستای کوچک، عمق و اصالتی از فرهنگ و انسانیت وجود دارد که در بسیاری از شهرهای بزرگ کمتر میتوان سراغ گرفت.
اما پرسش دوم من این است:
آیا برگزاری جشنوارهها و چند رویداد هنری، به تنهایی نشانه وجود فرهنگ و مدنیت در یک شهر است؟
شهر و استانی که مدیریت فرهنگی آن از حضور افراد متخصص و شایسته محروم است و افراد فاقد صلاحیت بر مسندهای مدیریتی تکیه زدهاند، چه نسبتی با فرهنگ و شایستهسالاری دارد؟ و وقتی برخی چهرههای فرهنگی و هنری، به جای نقد و مطالبهگری، از چنین مدیران و ساختارهایی حمایت میکنند، این رفتار را چگونه باید تفسیر کرد؟
به باور من، فرهنگ فقط در برگزاری جشنواره، اجرای موسیقی و نمایش آثار هنری خلاصه نمیشود؛ فرهنگ در شایسته سالاری، مسئولیتپذیری، احترام به تخصص، نقد پذیری و دفاع از حقوق اهل فرهنگ و هنر نیز معنا پیدا می کند.
مدنیت را نه با تعداد جشنوارهها، بلکه با کیفیت اندیشه، رفتار اجتماعی و ساختار مدیریتی یک جامعه باید سنجید
روستا نقطه مقابل فرهنگ نیست؛ گاهی خودِ سرچشمه فرهنگ است. همانطور که برگزاری چند جشنواره نیز لزوماً یک شهر را فرهنگی و مدنی نمیکند.
سیروان کنعانی-هنرمند سنندجی




