تسخیر سنندج توسط وانت های دستفروش

حضور نابسامان وانت‌بارهای میوه‌فروش و افزایش روزافزون تعداد آن‌ها سنندج را با معضلی جدی در حوزه مدیریت شهری مواجه کرده است، معضلی که پیامدهای آن از ترافیک سنگین و نازیبایی سیمای شهر گرفته تا پراکندگی زباله در معابر عمومی، زندگی روزمره شهروندان را تحت تأثیر قرار داده و صدای اعتراض مردم را بلند کرده است.

به گزارش پایگاه خبری “ده نگانا” / سنندج که از سده‌های دور و در طول تاریخ کُردها همواره یکی از مراکز مهم و برجسته فرهنگ، هنر و معماری و تمدن بوده است و مرکزی موثر و مفید برای ترقی علم و دانش و پرورش اندیشمندان، علما، مفاخر، هنرمندان و دانشمندان بوده است و با داشتن غنای ارزشمند هنر، فرهنگ و علم در همه حوزه‌ها مکان پرورش بزرگان زیادی بوده است و تلاش گذشتگان و میراث آن روزگاران سبب شده که تا امروز، سنندج همچنان لقب دارالعلم، دارالاحسان و شهر هنر و موسیقی را حفظ کند. در حال حاضر این شهر با جسمی نحیف و ضعیف به لحاظ قرار گرفتن در آمار پرتورم‌ترین شهرها و با روبرو شدن هزاران جوان بیکار و کاهش درآمد مردم و افزایش گرانی‌های لجام‌گسیخته و نداشتن مدیریتی دلسوز مواجهه شده است.

بی‌توجهی به مدیریت آن در همه عرصه‌ها قابل مشاهده است، نابسامانی‌ها و معضلات آن، این شهر را به یکی از بی‌نظم‌ترین و شلوغ‌ترین و بی‌صاحب‌ترین شهرهای ایران از نظر نداشتن قوانین ترافیکی، بی‌انظباتی اجتماعی، گداپروری، زباله‌گردی، سگ‌های بلاصاحب و ولگرد، ناهنجاری‌های اجتماعی و فرهنگی و تولید مشاغل جدید دست‌فروشی به ویژه وانت‌بارهای دست‌فروش تبدیل کرده است و چهره‌ای ناخوشانید و نازیبایی را از این شهر ترسیم کرده است.

آزادی عمل دست‌فروشان و وانت‌های دست‌فروش که خود به باند بزرگی تبدیل شده‌اند بخش زیادی از میادین و خیابان‌های مرکزی شهر را تصرف نموده اند. همه میادین سطح شهر وانت‌ها و دستفروشان میز کسب و کار خود را تا وسط خیابان پهن کرده و سبب مختل شدن آرامش و رفت و آمد شهروندان شده‌اند.

حدود چند سال پیش قانونی برای نظم‌بخشی دستفروشان خیابان‌های اصلی و ساماندهی وانت‌بارهای سطح شهر وضع شد، قانونی کە بە سبب آن وانت‌بارها تنها در مکان‌های مشخصی کە برای آنان تعیین شدە بود حق فعالیت داشتند؛ اما دیری نپایید کە قانون مصوب شدە نادیدە گرفتە شد و وضع شهر و وانت‌بارها هم بە روال سابق خود بازگشت و اصل کار به همان کاسه و همان آش قبلی مبدل گشت.

گلایه اصناف از بی ‌نظمی در معابر شهری؛

درخواست ساماندهی دستفروشان و وانت‌های میوه‌ فروش سنندج

شهاب ناصری، نایب رییس اتاق اصناف ایران و رئیس اتاق اصناف مرکز استان کردستان، با اشاره به گلایه‌ های مکرر کسبه و شهروندان، خواستار ساماندهی وضعیت دستفروشان در پیاده‌ راه فردوسی و همچنین فعالیت وانت‌ های عرضه میوه در برخی معابر پر تردد شهر سنندج شد.

ناصری اظهار کرد: افزایش حضور دستفروشان در پیاده‌ راه فردوسی و استقرار برخی وانت‌ های میوه‌ فروش در خیابان‌ های پر تردد شهر، علاوه بر ایجاد بی‌ نظمی در فضای شهری، در برخی ساعات موجب اختلال در عبور و مرور و افزایش مشکلات ترافیکی شده است.

وی افزود: ادامه این شرایط، تأثیر مستقیمی بر فعالیت واحدهای صنفی دارای پروانه کسب گذاشته و بسیاری از کسبه ‌ای که سال‌ ها با پرداخت مالیات، عوارض، اجاره‌ بها و هزینه‌ های قانونی به فعالیت خود ادامه داده‌اند، با کاهش رونق بازار و کاهش مشتری مواجه شده‌اند.

رئیس اتاق اصناف مرکز استان کردستان با تأکید بر اهمیت حمایت از حقوق مصرف‌ کنندگان گفت: واحدهای صنفی دارای مجوز، تحت نظارت اتحادیه ‌ها و دستگاه ‌های مسئول فعالیت می ‌کنند و موظف به رعایت ضوابط صنفی، ارائه خدمات مناسب، رعایت حقوق مشتریان، پاسخگویی در قبال کیفیت کالا و خدمات و رعایت قوانین مربوط به قیمت ‌گذاری هستند. در مقابل، در فعالیت دستفروشان، نظارت مستمر و مؤثر بر موضوعاتی مانند کیفیت کالا، قیمت عرضه و رعایت حقوق مصرف‌ کنندگان وجود ندارد و همین موضوع ضرورت ساماندهی این بخش را بیشتر می‌ کند.

ناصری تصریح کرد: اصناف مخالف تأمین معیشت هیچ قشری نیستند و مشکلات اقتصادی جامعه را درک می‌کنند، اما فعالیت‌ های اقتصادی باید در چارچوب قانون و با رعایت حقوق همه شهروندان انجام شود تا رقابت سالم میان فعالان اقتصادی حفظ شود.

وی از شهرداری سنندج، فرمانداری، شورای اسلامی شهر و سایر دستگاه‌ های مسئول خواست با برنامه‌ ریزی دقیق و همکاری مشترک، ضمن ساماندهی دستفروشان و وانت ‌های میوه‌ فروش، زمان و مکان ‌های مشخص و مناسبی برای فعالیت آنان در نظر گرفته شود.

در همین راستا، مجموعه اصناف استان کردستان نیز با هدف حل اصولی این مسئله، راهکارها و پیشنهادهای کارشناسی خود را  می ‌تواند به دستگاه‌ ها و نهادهای مرتبط ارائه کند.

اتاق اصناف مرکز استان کردستان تأکید دارد که حل این مسئله نیازمند نگاه جامع و همکاری مشترک میان شهرداری، فرمانداری، دستگاه‌ های نظارتی و مجموعه ‌های صنفی است تا ضمن توجه به شرایط اقتصادی جامعه، حقوق کسبه، شهروندان و مصرف‌ کنندگان نیز به شکل مطلوب حفظ شود.

در پایان رئیس اتاق اصناف مرکز استان کردستان خاطرنشان کرد: هدف از ساماندهی، حذف معیشت افراد نیست؛ بلکه ایجاد نظم شهری، حفظ حقوق کسبه دارای مجوز، حمایت از مصرف ‌کنندگان و ارتقای کیفیت خدمات در سطح شهر سنندج است.

ناتوانی شورا و شهرداری سنندج در ساماندهی دست‌فروشان و وانت‌های میوه‌ فروش

فرماندار شهرستان سنندج  نیز پیشتر در این ارتباط تذکر داده بود و از وضعیت نابسمان حضور وانت های دست فروش در سطح شهر سنندج به شدت انتقاد کرده است.

دکتر غریب سجادی مسئولیت مستقیم ساماندهی وانت بارها را متوجه شهرداری می داند و تأکید می کند: بر اساس تبصره یک ماده ۵۵ قانون شهرداری ها و تبصره ۲۰ ذیل همین ماده، وظیفه ساماندهی دستفروشان، چه به صورت وانت بار و چه بساط گستری، صراحتاً بر عهده شهرداری است و قانون کاملاً شفاف است و در این زمینه هیچ ابهامی وجود ندارد.

سجادی با اشاره به نقش فرمانداری، می افزاید: فرمانداری مجری نیست، بلکه نهاد ناظر و هماهنگ کننده است؛ ما در ماه های گذشته بارها با شهرداری و شورای شهر مکاتبه کرده ایم، جلسات متعددی برگزار شده و حتی در شورای تأمین، شخص شهردار و دستگاه هایی مانند پلیس راهور دعوت شدند تا برای ساماندهی، طرح و برنامه مشخص ارائه دهند.

ضرب الاجل یک ماهه؛ وعده ای که عملی نشد

وی با انتقاد از بی توجهی شهرداری به این جلسات و مصوبات، افزود: در مهرماه سال گذشته، یک ضرب الاجل یک ماهه برای شهرداری تعیین شد تا طرح مشخصی برای ساماندهی وانت بارها و دستفروشان ارائه کند، اما متأسفانه نه تنها به این تعهد عمل نشد، بلکه گزارش هایی که ارائه دادند نیز خلاف واقع و فاقد هرگونه خروجی اجرایی بود.

فرماندار شهرستان سنندج اظهار کرد: این بی عملی مصداق روشن «ترک فعل» است و شهرداری سازمان مشخصی به نام سازمان ساماندهی مشاغل شهری دارد، نیرو استخدام کرده و بودجه در اختیار دارد و سؤال اینجاست: «این مجموعه دقیقاً چه کاری انجام داده و چرا هیچ نمود عینی از عملکرد آن در سطح شهر دیده نمی شود»؟

یکی از محورهای اصلی انتقاد سجادی، برخوردهای مقطعی و بدون استمرار است؛ او معتقد است این نوع مواجهه، نه تنها مشکل را حل نکرده، بلکه به بی اعتبار شدن مدیریت شهری انجامیده است چرا که جمع آوری امروز و رهاسازی فردا، فقط باعث جسورتر شدن متخلفان می شود و وقتی عده ای می بینند که بدون هیچ هزینه ای دوباره به محل قبلی خود بازمی گردند، دیگران هم همین مسیر را تکرار می کنند و این یعنی فقدان جدیت و نبود نظارت مستمر.

وی همچنین به پدیده نگران کننده ای اشاره می کند که کمتر مورد توجه قرار گرفته است و آن این مسئله است که بخش قابل توجهی از وانت بارها اصلاً دستفروش واقعی نیستند؛ بسیاری از این افراد، این کار را به عنوان شغل دوم یا سوم انجام می دهند و حتی کسانی هستند که وانت بار خریده و آن را به دیگران اجاره داده اند که این وضعیت، هم به ضرر دستفروشان واقعی است و هم به ضرر شهر.

در حالی که شهرداری به عنوان مجری اصلی، از انجام وظایف قانونی خود شانه خالی کرده، شورای شهر سنندج نیز نتوانسته یا نخواسته نقش نظارتی خود را ایفا کند؛ شورایی که باید با ابزارهای قانونی، شهرداری را وادار به پاسخگویی و ارائه برنامه کند، در برابر یکی از آشکارترین مطالبات مردم، سکوت پیشه کرده است.

وی می افزاید: بحث ما مقابله با معیشت مردم نیست؛ اتفاقاً بسیاری از دستفروشان واقعی خودشان خواهان ساماندهی هستند؛ اما زندگی شهری نظم می خواهد و قرار نیست هر کسی هر جا خواست، معبر عمومی را تصرف کند و حقوق شهروندان نادیده گرفته شود.

مطالبه ای که همچنان بی پاسخ مانده است

امروز مطالبه مردم سنندج روشن است: تعیین مکان های مشخص، ایجاد بازارچه های محلی، نظارت مستمر و اجرای بدون تبعیض قانون؛ اما تا زمانی که شهرداری سنندج اراده ای جدی برای ساماندهی نداشته باشد و شورای شهر از جایگاه نظارتی خود استفاده نکند، وانت های میوه فروش همچنان نماد آشفتگی و بی نظمی در این شهر خواهند بود.

در اینکه برخی از این افراد بر اساس نیاز و برای تامین معاش به این کار اقدام می‌ کنند حرفی نیست، ولی به هر حال باید این مهم را در نظر داشت که تامین زندگی نباید به بهای آزار و اذیت و نادیده گرفتن حقوق دیگران به ویژه حقوق صدها هزار نفر منجر گردد.

پیشتر شهرداری سنندج بر اساس  قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار، برنامه‌ های مختلفی برای ساماندهی دستفروشان به ویژه وانت بار‌ های فروش میوه در پنج نقطه از شهر سنندج ارائه داد، اما این معضل نه تنها بهبود نیافته بلکه بدتر هم شده و در نهایت آنچه که نصیب سیمای شهر شده شلوغی، آشفتگی، بی سر و سامانی خیابان ‌ها و ترافیک است که از معضلات شهری محسوب می‌ شود.

مسئله اصلی این است اگر از اقدام غیر متعارف دستفروشان در تجاوز به حریم پپاده‌ روها و به ویژه دستفروشان خیایان انقلاب و پیاده راه فردوسی و همچنین تجاوز وانت‌  بارها به خیابان‌ های کم‌ عرض جلوگیری نشود در خیلی از نقاط شهر بیم آن می ‌رود که شاهد ایجاد نوعی بازار مانند تاناکورای فعلی باشیم!

اذعان این نکته بسیار ضروریست که نه نگارنده و نه هیچ شهروندی که از وضع موجود ناراضی است به هیچ وجه دنبال قطع کردن منبع درآمدی این افراد نبوده و نیستیم، آنها خانواده دارند و باید رزق و روز فرزندانشان را تامین کنند و البته یکی از عوامل اصلی وجود این همه دست‌فروش، بیکاری و نبود امنیت شغلی است اما ساماندهی آنان از مطالبات جدی مردم و اقدامی ارزشمند در راستای نظم و ساماندهی در سطح شهر است.