در دنیای امروز، مدرسهای پویا و اثرگذار است که در کنار آموزش رسمی، زمینهی پرورش تفکر پژوهشمحور، مسئولیتپذیری علمی و کشف استعدادهای دانشآموزان را فراهم آورد. انجمن علمی پژوهشی مدارس تمرینی عملی برای مسئولیتپذیری، کار گروهی و مدیریت علمی دانش آموزان است و این انجمن ها نقش معلمان هدایتگری است و مدیریت اجرایی و تصمیمسازیها به خود دانشآموزان سپرده میشود که سبب سوق آنان به برنامه های علمی و فرهنگی می گردد و توان درسی و عملی آنان را ارتقاء می دهد که ضرورت دارد بخشی از کار هفتگی دانش آموزان به امر تحقیق اختصاص یابد به گونه ای که هر دانش آموز در طول سال تحصیلی یک فعالیت پژوهشی را انجام داده باشد و این مهم از راه انجمن علمی پژوهشی هر مدرسه تحقق پیدا خواهد کرد و زمینه ای هم برای کشف استعدادها فراهمن می کند.
ایجاد انجمن های علمی و پژوهشی در مدارس یکی از راه هایی است که با توجه به شرایط موجود زمینه را برای فعالیت افراد علاقه مند به کارهای علمی و تحقیق و پژوهش فراهم می کند. بر این مبنا با هدف کشف و شناسایی استعدادهای دانش آموزان نخبه و به منظور گسترش فرهنگ مطالعه و تحقیق انجمن های علمی مدارس باید بیشتر مورد توجه قرار گیرند.
انجمن علمی دانش آموزان، تشکلی دورن مدرسه ای است که براساس ضوابط و شرح وظایف مقرر در اساسنامه آن با مشارکت دانش آموزان به فعالیت علمی در اموزشگاه میپردازند. بر همین اساس، پس از هفتهها برنامهریزی، تلاش و فراهمسازی مقدمات، انجمنهای علمیـپژوهشی مدرسه خسروی کردستانی ناحیه ۲ سنندج با هدف انگیزهبخشی، جهتدهی صحیح استعدادها و تقویت روحیهی تحقیق و علمآموزی در میان دانشآموزان راهاندازی شد و طی مراسمی با حضور مسئولان محترم، بهصورت رسمی افتتاح گردید.
در آیین افتتاحیه، با افتخار میزبان جناب آقای منصوری رئیس محترم آموزش و پرورش و جناب آقای دکتر عزتپور مدیر محترم پژوهشسرای دانشآموزی بودیم که حضور ارزشمندشان، بر غنای علمی و اعتبار این حرکت افزود.این طرح، با ابتکار و پیشنهاد ابنده و حمایت مدیریت محترم مدرسه جناب آقای دکتر عبدی و با رویکرد مشارکتمحور و دانشآموزمدار طراحی شده و شامل چهار انجمن تخصصی زیر است:
انجمن ریاضی و فیزیک
انجمن شعر و ادبیات
انجمن فناوری و دیجیتال
انجمن علوم
اعضای هر انجمن، از میان دانشآموزان مستعد و علاقهمند مدرسه انتخاب شدهاند و برای هر انجمن، تعداد مشخصی عضو در نظر گرفته شده است. در نخستین جلسهی هر انجمن، اعضا به معرفی توانمندیها، علایق و برنامههای پیشنهادی خود میپردازند و سپس با رأیگیری، رئیس انجمن، منشی و سایر نقشهای اجرایی توسط خود دانشآموزان انتخاب میشوند؛ اقدامی که تمرینی عملی برای مسئولیتپذیری، کار گروهی و مدیریت علمی است.
در این ساختار، نقش معلمان، نقش راهبری و هدایتگری است و مدیریت اجرایی و تصمیمسازیها تا حد امکان به خود دانشآموزان سپرده میشود.
در عین حال، در قالب حمایت و پشتیبانی، برنامههایی همچون:
برگزاری جلسات منظم انجمنها
اردوها و بازدیدهای علمی
آشنایی با مشاهیر و مفاخر هر رشته
بررسی چالشها و مسائل روز مرتبط با هر انجمن
تولید هفتهنامه یا ماهنامه علمیـفرهنگی
برگزاری نشستها و فعالیتهای مستقل توسط دانشآموزان در دستور کار انجمنها قرار دارد. امید است این حرکت علمیـپژوهشی، گامی مؤثر در مسیر تربیت دانشآموزانی پژوهشگر، خلاق، مسئول و آیندهساز باشد و الگویی الهامبخش برای گسترش فعالیتهای علمی در سطح مدارس ناحیه و شهرستان و استان واقع گردد.
جلسه معارفه انجمن های علمی پژوهشی مدرسه
همچنین برای ادامه کار و تحقق اهداف فوق جلسهی معارفه و آشنایی انجمنهای تخصصی و علمی–پژوهشی مدرسه برگزار شد. هر یک از انجمنها در فضایی صمیمی و در عین حال هدفمند تشکیل جلسه دادند و اعضا ضمن معرفی خود، برنامهها و ایدههایشان را برای کاندیداتوری ریاست انجمن مطرح کردند.
این نشست فرصت ارزشمندی بود تا دانشآموزان برای نخستینبار در قالبی تخصصی، مهارت همفکری، گفتوگو، نقد و مشورت را بهصورت عملی تجربه کنند و توانمندیهای فردی و اجتماعی خود را در معرض ارزیابی قرار دهند. تبادل ایدهها، طرح برنامهها و حتی شعارهای انتخاباتی، شور و نشاط علمی خاصی به جلسه بخشید و نشان داد که ظرفیتهای بسیار خوبی در میان این دانشمندان کوچک وجود دارد
روز سهشنبه ۱۴ بهمنماه، انتخابات ریاست انجمنهای علمیپژوهشی مدرسه با حضور پرانگیزهٔ دانشآموزان گرامی برگزار شد. در این رویداد، داوطلبان عزیز پس از معرفی خود در جلسه معارفه، فرصت یافتند تا دیدگاهها و برنامههای خود را در راستای ارتقای فعالیتهای علمی و پژوهشی ارائه دهند. دانشآموزان با تکیه بر شناخت حاصل از همان جلسه، در فضایی مسالمتآمیز و با رعایت اصول دموکراسی، رأی خود را به کاندیدای مورد نظرشان دادند. این فرآیند با نظارت مستقیم مدیریت محترم مدرسه و همکاری معاونتهای آموزشی و پرورشی انجام پذیرفت و شمارش آرا با دقت و صحت کامل توسط معاونین مدرسه صورت گرفت. در پایان، پس از شمارش آراء، نفرات برتر به عنوان رؤسای انجمنهای علمیپژوهشی انتخاب شدند.
از تمامی دانشآموزانی که در این فرآیند مشارکت فعال داشتند، همچنین از داوطلبان محترم و تیم نظارتی انتخابات صمیمانه تشکر میکنیم. امیدواریم با همکاری و تلاش جمعی، گامهای مؤثری در جهت تعالی علمی و پژوهشی مدرسه برداشته شود. اولیای گرامی و دانشآموزان عزیز با قلبهایی سرشار از امید و افتخار، نتایج انتخابات انجمن علمی پژوهشی مدرسه را به فال نیک میگیریم. بر خود واجب میدانم از اعتماد و مشارکت ارزشمند تمامی عزیزان صمیمانه تشکر کنم و به کلیه داوطلبان عزیز که با روحیهای مسئولانه در این عرصه حاضر شدند، دست مریزاد بگویم. از امروز، نهتنها عنوانی، که «مسئولیتی بزرگ» بر دوشهای آنان است.
قدم اول و فوری: برای تحقق اهداف بلندی که در کمپینهای خود ترسیم کردید، لازم است هرچه سریعتر بهصورت مکتوب و برنامهریزیشده اقدام کنیم:
۱-تدوین برنامهها و اهداف
۲-تهیه جدول زمانبندی
۳-تشکیل تیم مدیریتی و تقسیم وظایف
مرحله رأیگیری نیز برگزار شد و اعضای هر انجمن، بدون دخالت کادر مدرسه، رئیس انجمن خود را انتخاب کردند. این فرآیند، تمرینی جدی برای مسئولیتپذیری، انتخاب آگاهانه و تجربهی مشارکت دموکراتیک است. امیدواریم روسای منتخب هر انجمن فردی اثرگذار، متعهد و پیگیر باشند و با تلاش بتوانند به وظایف و وعدههای خود عمل کنند و در مسیر پیشبرد اهداف علمی و پژوهشی مدرسه گامهای مؤثر و ماندگار بردارند. به امید آنکه این نشستها و برنامه ها نقطه عطفی در رشد علمی، شخصیتی و آیندهی درخشان همهی دانشآموزان عزیزمان باشد.
لازم به ذکر است انجمن ها با هدف آشنایی دانش آموزان با دانش مربوطه و بهره گیری از نظرات دبیران و صاحب نظران در جهت شناسایی استعدادها و به کار گیری آن ها در حوزه های مربوطه جهت انجام فعالیت پژوهشی تشکیل می گردد و هدف نیز قطعاً توجه و حمایت از فعالیت های پژوهشی و علمی است چرا که پژوهش شریان حیاتی و پویایی تعلیم و تربیت محسوب می شود لذا نهادینه کردن آن در مدارس برای گرایش دانش آموزان به سمت فعالیت های پژوهشی باید تقویت شود.
جایگاه پژوهش در پیشرفت جامعه به اندازه ای اهمیت دارد که باید بیشتر و بهتر در دستور کار معلمان، مدیران مدارس و مسوولان آموزش و پرورش با هدف گسترش و تقویت فرهنگ پژوهش محوری دربین آینده سازان ایران بیشتر مورد توجه قرار گیرد. برنامه های پژوهشی باید در سنین پایین جامعه مورد توجه باشد تا کودکان و نوجوانان با چگونه فکر کردن و یافتن راه حل برای پاسخ مساله آشنایی پیدا کنند.
پژوهش محوری در مدارس موجب می شود تا دانش آموزان مهارت های تفکر همچون و واکاوی تبیین مسائل و آزمون فرضیه ها را بیاموزند و ضرورت دارد همه ما اولیاء گرامی و به ویژه معلمین و مدیران محترم مدارس که دلسوزانه در این حوزه تلاش های ارزشمند و ماندگاری انجام داده اند بازهم به این مهم و موضوع نگاه ویژه تری داشته باشند و برای ارتقاء و توسعه آن و جذب بیشتر دانش آموزان بکوشند که مطمئن هستم نتایج مفید و مثبت تری برای آینده آینده سازان جامعه و همچنین رونق علمی و پژوهشی منطقه و کشور را شاهد خواهیم بود.
ارسلان فتحی/ رابط پژوهشی مدرسه خسروی کردستانی
